Phần mềm có bản quyền

Talkshow về Phần mềm có bản quyền
Nguồn: internet (tiếng Nga)
Phương Hoài dịch

Người dẫn. Xin chào các quý vị khán giả đến với chương trình “Tôi và máy tính”. Hôm nay chúng ta sẽ trao đổi về một vấn đề đang ngày càng “nóng” trong thời gian gần đây. Một vấn nạn đang huỷ hoại cuộc sống của nhiều người, đặc biệt là thanh thiếu niên. Đó chính là Phần mềm có bản quyền (PMBQ). Xin giới thiệu khách mời của chương trình.

Trong tiếng nhạc khởi động Windows, một chàng trai nhợt nhạt, mắt thâm quầng đi ra.

Người dẫn. Có phải anh đang sử dụng PMBQ?

Khách. Vâng, đã gần 2 năm.

Người dẫn. Anh hãy cho biết vì sao anh lại sử dụng PMBQ?

Khách. Thì, ờ ờ, là do bạn gái của tôi. Khi đó cô ta làm việc ở Văn phòng đại diện của Microsoft. Cô ta đã lôi kéo tôi.

Người dẫn. Và anh đã đồng ý? Chẳng lẽ anh không nghĩ đến hậu quả?

Khách. Thì, ờ ờ, cô ta bảo thử 1 lần không vấn đề gì. Sau đó bỏ lúc nào cũng được. Lúc đó tôi cũng nghĩ, chả lẽ một kẻ bản lĩnh như mình mà lại sợ? Thú thật lúc đầu cũng chẳng thích gì mấy. Mệt mỏi vì bug, rồi cảm giác mê muội, trống rỗng trong túi,…

Người dẫn. Nhưng anh vẫn tiếp tục thử?

Khách. Tôi muốn biết người ta cảm thấy gì khi sử dụng.

Người dẫn. Và anh đã thấy gì?

Khách. Ai chưa thử thì khó giải thích lắm.

Người dẫn. Đề nghị không quảng cáo, đây là chương trình truyền hình trực tiếp. Như vậy là anh đã dính?

Khách. Thì, ờ ờ, ừ.

Người dẫn. Chẳng lẽ các bạn anh không can ngăn?

Khách. Họ đã rời bỏ tôi khi biết tôi dính… Mà mặc xác chúng. Bây giờ tôi có hội mới, cũng sử dụng PMBQ.

Người dẫn. Thế gia đình anh có biết anh sử dụng PMBQ?

Khách. Thì, tất nhiên. Chẳng là tôi luôn cần thêm tiền cho các version mới. Vì lẽ đó mà trong nhà thường xuyên xảy ra cãi cọ. Bố tôi bảo tôi là nỗi nhục của gia đình…

Người dẫn. Thế anh vẫn đi lại hẹn hò với bạn gái?

Khách. Không. Cô ta đã qua một khoá linux trị liệu (linuxotherapy) và nói rằng muốn làm lại cuộc đời, quên đi quá khứ.

Người dẫn. Còn anh, anh không thử chữa chạy?

Khách. Thử rồi, nhưng ích gì đâu? Cứ mỗi lần nhìn thấy cái tem 3 chiều lấp lánh là tôi lại…

Người dẫn. Anh đã có khi nào bị sốc?

Khách. Có. Sốc mấy lần khi máy hỏng vì cài release chuối. Biết làm sao được, trong license đã chẳng viết rõ là họ bán sản phẩm “as is”, không có bất cứ bảo hành nào…

Người dẫn. Nhưng anh có muốn cai không?

Khách. Trước thì có, còn bây giờ tôi nghĩ, chậc, ờ ờ, cũng chẳng sao. Ở phương Tây thiếu gì những người như vậy…

Người dẫn. Cám ơn. Bây giờ chúng ta sẽ tham khảo ý kiến khán giả.

Các trợ lý cầm mic đi lại trong trường quay.

Bà cô. Chỉ vì những kẻ như hắn mà các hacker của chúng ta thất nghiệp! Trong khi họ đều phải kiếm tiền nuôi vợ con. Chưa kể số khác phải nuôi cả chồng!

Bác già. Thật xấu hổ, chàng trai ạ. Sau giải phóng, bản thân tôi đã làm việc trên IBM-360, và chúng tôi chẳng biết PMBQ là quái gì! Bây giờ người ta cứ hay kêu ca về hồi xưa. Thì cũng có lỗi lầm này kia, nhưng đã từng có một thế hệ thanh niên tuyệt vời. Lãng mạn, bản lĩnh, khí thế. Chẳng cứ gì phần mềm, ngay phần cứng cũng cóp tuốt! Chẳng bao giờ tôi nghĩ mình sẽ trả tiền cho lão Bill Gates chỉ vì những cái hộp sặc sỡ!

Thiếu nữ. Bản thân tôi không bao giờ chơi với những thanh niên sử dụng PMBQ. Chúng nó chẳng biết gì cả, phá khoá không, crack không. Máy của chúng suốt ngày treo… (khách đỏ mặt)

Thiếu phụ. Làm gì mà mọi người xông vào đay nghiến anh ta như vậy? Anh ta cần giúp đỡ chứ không phải mắng mỏ… Tất nhiên, anh ta đã ở giai đoạn rất nặng, việc ngay lập tức quay về với phần mềm lậu bình thường là không thể được. Nhưng, đầu tiên có thể cho anh ta dùng freeware, sau đó là shareware, và tăng dần khoảng thời gian dùng chùa…

Bà già. Tôi chẳng biết gì về PMBQ cả, nhưng tôi muốn nói rằng các cán bộ ở phường tôi đang lợi dùng đền bù giải toả để trục…

(các trợ lý xúm lại giằng mic của bà già)

Người dẫn. Có thể thấy những người có mặt trong trường quay hôm nay không đồng tình với đam mê của khách mời của chúng ta. Còn bây giờ, hãy thử nghe ý kiến chuyên gia tâm lý học.

Chuyên gia tâm lý học. Rất tiếc là trong xã hội hiện nay nhiều người đánh giá không đúng mức độ nghiêm trọng của vấn đề này. Họ viện dẫn kinh nghiệm các nước phương Tây, ví dụ Hà Lan. Nhưng thực tế là bản thân các nước phương Tây cũng đang báo động về tình trạng sụt giảm trình độ máy tính của dân nước họ. Đã bao giờ chúng ta nghe nhắc đến dù chỉ một hacker người Hà Lan? Trên thực tế, việc đam mê PMBQ là một hiện tượng bệnh lý nghiêm trọng, có khả năng huỷ diệt cả cuộc đời. Đầu tiên anh ta nghĩ có thể quay trở lại cuộc sống lương thiện bất kỳ lúc nào, nhưng càng ngày anh ta lại càng thấy thèm những version PMBQ mới và không thể dừng lại được. Anh ta đốt hết tiền cho nó. Các mối quan hệ bình thường dần bị phá vỡ, các triệu chứng bệnh lý bắt đầu xuất hiện như quên địa chỉ các site hacker, buồn nôn khi nhìn thấy phần mềm lậu… Xuất hiện hiện tượng rối loạn tâm địa, chẳng hạn, bệnh nhân có thể mắc chứng hoang tưởng muốn trả tiền cho cả freeware. Quy luật cho thấy, những người sử dụng PMBQ trở thành những kẻ lệ thuộc, dễ bị ảnh hưởng, mắc chứng phức cảm tự ti dạng kín. Những kẻ tự ti này có xu hướng muốn tách khỏi đám đông, hoặc ngược lại, không muốn bị tụt hậu so với bạn bè. Họ sợ phải đối mặt với thực tế và, do đó, tìm kiếm sự che chở ảo tưởng từ các dịch vụ tech support. Đây chính là trường hợp chạy trốn khỏi vấn đề, hy sinh cho nó để được yên thân thay vì giải quyết nó. Hiện tượng này đã xuất hiện từ thời tiền sử của loài người, khi tổ tiên của chúng ta dâng vật hiến tế cho các vị thần tưởng tượng để cầu an. Tuy nhiên, cũng có không ít kẻ thử chỉ vì tò mò, do bị nhồi sọ quá nhiều từ các quảng cáo của reseller rằng PMBQ rất tốt đẹp. Chúng ta cũng không nên quên rằng đằng sau PMBQ là một cỗ máy kinh doanh khổng lồ trị giá hàng tỷ đô la Mỹ, đang ra sức lôi kéo ngày càng nhiều người sử dụng trên thế giới vào sự đam mê nguy hiểm đó.

Người dẫn. Thời gian chương trình đã hết. Xin cảm ơn chuyên gia tâm lý học và hy vọng rằng với khách mời hôm nay của chúng ta, mọi thứ chưa phải đã quá muộn.

Dịch Vysotsky. Nghĩa trang đồng đội

Nghĩa trang đồng đội
V. Vysotsky
Phương Hoài dịch

Nghĩa trang đồng đội không có cây thập tự,
Không có những goá phụ khóc than.
Ai đó mang đến những vòng hoa tươi thắm
Và Ngọn Lửa Vĩnh Cửu cháy tâm can.

Đất nơi này năm xưa dựng đứng như tóc gáy,
Còn bây giờ là những tấm bia
Ở đây không có cuộc đời riêng lẻ -
Tất cả cùng chung một số phận không chia.

Trong ánh lửa bập bùng xe tăng cháy,
Những ngôi nhà Nga cháy khắp nơi,
Cháy Smolensk, Nhà Quốc hội Đức,
Cháy trái tim người lính không thôi.

Nghĩa trang đồng đội không goá phụ lau nước mắt -
Những người đến đây rắn rỏi hơn nhiều.
Nghĩa trang đồng đội không có cây thập tự
Nhưng đớn đau nào nhẹ bớt bao nhiêu?

Nguyên văn:

На братских могилах

На братских могилах не ставят крестов,
И вдовы на них не рыдают.
К ним кто-то приносит букеты цветов
И Вечный огонь зажигает.

Здесь раньше вставала земля на дыбы,
А нынче могильные плиты.
Здесь нет ни одной персональной судьбы -
Все судьбы в единую слиты.

А в Вечном огне видишь вспыхнувший танк,
Горящие русские хаты,
Горящий Смоленск и горящий рейхстаг,
Горящее сердце солдата.

У братских могил нет заплаканных вдов -
Сюда ходят люди покрепче.
На братских могилах не ставят крестов!
Но разве от этого легче?

Bản dịch tiếng Anh (từ http://en.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Vysotsky):

The Common Graves
(Translated from the Russian by Alec Vagapov)

Am Dm
They don't put up crosses on communal graves,
E Am
And widows don't come to shed tears;
Dm
But flowers are laid and eternal flames
E Am
Will never be quenched, it appears.

The earth that was shaking and heaving of late
With granite and marble is plated.
There isn't a single separate fate,
All fates are in one integrated.

We see in the flame our burning tank,
A house on fire and smoulder,
The burning Smolensk and the burning Reichstag,
The burning heart of a soldier.

The tearful widows don't visit the place,
To give and receive the blessing.
They don't put up crosses on communal graves
But does it make less distressing?

1964

Dịch Vysotsky. Bài ca bó bột

Năm 1989, Đạt được sang Liên Xô học tập. Trong vài ngày đầu lang thang ở Moskva trước khi lên tàu về Chisinau không hiểu sao ấn tượng đến giờ vẫn nhớ lại là những cái poster ảnh đen trắng của Vysotsky được bày bán khắp các kiosk, dù lúc đó chưa biết ông là ai, ngoại trừ một so sánh trên báo nào đó rằng "Trần Tiến được ví như một Vysotsky của Việt Nam". Đó là những poster hướng tới kỷ niệm 10 năm ngày mất của Vysotsky (1938-1980).

Sau này, mới biết trong mọi cuộc trưng cầu dân ý, ông luôn nằm trong top dẫn đầu những người có ảnh hưởng to lớn nhất đến người dân Liên Xô và Nga, ngang với Lenin, Stalin, Gagarin.

Sau này, được nghe các bài hát do ông sáng tác và trình diễn qua những bộ phim hình sự, qua radio trên xe buýt marshrutka.

Sau này, đến tận 1998, khi lang thang ở chợ giời mới mua được đĩa CD các bài hát của ông, rồi nghe say sưa đến tận bây giờ. Còn ở đâu có thể nghe được những bài hát về bó bột, về nhà thương điên, về những con tàu bị bỏ rơi, hay về chuyện đâm chém nhau đến tử thương vì gái trong quán rượu?

Tôi vẫn mong có thể dịch được các bài hát này sang tiếng Việt nhưng chưa đủ sức. Tuy nhiên không tránh khỏi việc vẫn cố dịch nghĩa một số bài, chỉ để thỏa mãn bản thân.

Website đầy đủ về V. Vysotsky: http://www.kulichki.com/vv/


V. Vysotsky
Bài ca bó bột
Dịch: Phương Hoài

Thiếu cảm giác mạnh, tất thảy là rác rưởi ôi thiu!
Cứ thế này chẳng mấy chốc mà xuống lỗ.
Giá ban công rơi vào đầu hay xe buýt chẹt làm hai đoạn…
Có phải sướng không! Có phải thú không!

Gặp may rồi! Cuối cùng số đỏ
Chắc Chúa trời thấy nỗi khổ của thằng tôi
Cái xe tải 30 nghìn cân lẻ
Nghiền bộ xương tôi thành từng miếng không đều.

Và bây giờ tôi nằm ngửa cả người bó bột
Mỗi thành phần cơ thể đều từng miếng phân ra
Xếp theo loại chờ đến khi lành lại
Rồi tất cả đều vẹn nguyên chẳng mất mát gì

Tiếc lắm thay khi bàn là không rơi nhằm đầu bạn
Tôi chia buồn – bạn nếm trải chưa nhiều
Cảm giác tuyệt làm sao - chấn thương sọ não
Và bột bó khắp người là khoái lạc tột cùng!

Như giáp trụ trên ngực tôi đang mặc
Hai bên tay hai búa sắt sẵn sàng
Chỉ muốn thét to: 'Hãy mang ngựa đến!'
Rồi từ phòng bệnh nhân mà phi thẳng ra đường

Nhưng bây giờ tôi đang nằm cả người bó bột
Mỗi thành phần cơ thể đều từng miếng phân ra
Xếp theo loại chờ đến khi lành lại
Rồi tất cả đều vẹn nguyên chẳng mất mát gì

Tất cả cảm giác đều nén, chỉ trừ sự đớn đau
Biết làm sao, bởi chính ta hay làm hại chúng
Chỉ riêng tôi, cả người như quấn tã
Và được quây quần bởi tình thương

Nhờ ảnh hưởng của cô y tá đêm
Tôi đã được mọi người yêu mến
Xin thề, cả đời cho đến lúc xuông mồ
Tôi sẵn sàng làm tù nhân của bột

Và bây giờ tôi nằm ngửa cả người bó bột
Mỗi thành phần cơ thể đều từng miếng phân ra
Xếp theo loại chờ đến khi lành lại
Rồi tất cả đều vẹn nguyên chẳng mất mát gì

Còn tốt hơn, nếu như tôi không thấy những giấc mơ xưa
Chúng như lưỡi dao với người tàn tật
Trong mơ tôi vùng dậy từ cái lô cốt trắng trên mình
Thấy đấu bò, nhịp điệu và nến cháy

Này, bộ giáp bột, mày thật là có ích
Chống những kẻ hay cắn xé người
Nhưng cũng có điều mày làm tao khổ
Chảng thể nào gãi được vào da

Nhưng bây giờ tôi đang nằm cả người bó bột
Mỗi thành phần cơ thể đều từng miếng phân ra
Xếp theo loại chờ đến khi lành lại
Rồi tất cả đều vẹn nguyên chẳng mất mát gì

Khoẻ đã lâu rồi, nhưng tôi không muốn tháo
Hãy để tay tôi cứng tựa ngà voi
Kệ chân to, tôi thèm vào để ý
Vì thấy mình đáng kể hơn, và vóc dáng hơn

Dưới giáp bột tôi đi khệnh khạng
Dẫm lên chân những kẻ xung quanh
Tôi thấy tiện hơn làm một con voi nhỏ
Vả cảm giác da dày quả rất yên tâm

Thế là tôi đi giữa đời, bó bột
Mỗi thành phần cơ thể đều từng miếng phân ra
Xếp theo loại chờ đến khi lành lại
Rồi tất cả đều vẹn nguyên chẳng mất mát gì

Trắng Trên Đen [Anh hùng]

Anh hùng

Tôi là một anh hùng. Làm anh hùng thật dễ. Nếu bạn không tay, không chân – bạn hoặc phải làm anh hùng hoặc là chết. Nếu bạn không có cha mẹ – bạn phải trông cậy vào đôi tay và đôi chân của mình. Và hãy trở thành anh hùng. Nếu bạn không có cả chân lẫn tay, thêm vào đó lại còn mồ côi - bạn không còn lối thoát nào hết. Bạn sẽ phải làm anh hùng cho đến cuối đời. Hay là chết. Tôi là một anh hùng. Tôi không còn lối thoát nào khác.

***

Tôi – một thằng bé con. Đêm tối. Mùa đông. Tôi cần đi vệ sinh. Có gọi bảo mẫu cũng vô ích.
Chỉ có một lối thoát – bò tới nhà vệ sinh.

Đầu tiên cần phải tụt khỏi giường. Có một cách, là tôi tự nghĩ ra. Tôi bò đến mép giường và xoay ngửa người, lật nhào xuống sàn. Bịch. Đau đớn.

Tôi bò tới cửa ra hành lang, dùng đầu đẩy cửa rồi bò từ trong căn phòng tương đối ấm ra chỗ lạnh và tối.

Ban đêm tất cả các cửa sổ đều mở. Lạnh, rất lạnh. Tôi trần như nhộng.

Phải bò rất xa. Khi bò ngang qua căn phòng nơi các bảo mẫu đang ngủ, tôi đập đầu vào cửa phòng họ, cố gọi nhờ giúp đỡ. Chẳng có ai trả lời. Tôi la lên. Cũng không có ai. Có thể tôi la quá nhỏ.

Khi bò tới được nhà vệ sinh, tôi hoàn toàn đông cứng lại. Trong nhà vệ sinh các cửa sổ đều mở, trên bệ cửa sổ là tuyết. Tôi leo lên bệ xí. Tôi nghỉ ngơi. Tôi nhất định phải nghỉ ngơi trước khi bò ngược lại. Trong lúc tôi nghỉ ngơi, nước tiểu trong bệ xí đã phủ một lớp băng.

Tôi bò về chỗ cũ. Dùng răng lôi chăn trên giường, cuộn qua quýt quanh mình và cố gắng chợp mắt.

Rồi sáng ra người ta mặc quần áo cho tôi và đưa tôi đến trường. Trong giờ lịch sử, tôi hào hứng kể về những điều khủng khiếp trong trại tập trung của Phát xít Đức. Tôi được năm điểm. Tôi luôn được năm điểm môn lịch sử. Tôi luôn được năm điểm trong tất cả các môn. Tôi là anh hùng.

Trắng Trên Đen [0]

Năm 2004, chú Đoàn Tử Huyến đưa cho Quy một quyển sách mỏng có tựa đề "Белое на черном" và đề nghị dịch ra tiếng Việt. Đó là cuốn tự truyện của Ruben David Gonzales Gallego viết bằng tiếng Nga, vừa được giải Booker Open Russia.

Quyển sách rất hay, mỏng và tương đối dễ dịch nên Quy đã hoàn thành chỉ trong vài ngày. Sau đó Đạt đọc lại và hiệu đính một số chỗ. Tiêu đề được dịch ngắn gọn và sát nguyên bản là "Trắng Trên Đen", nhưng Nhà sách Đông Tây đề nghị sửa thành "Những dải trắng trên nền đen". Sau này, PH đã thuyết phục chú Huyến để lại tiêu đề là "Trắng Trên Đen" nhưng không kịp vì đã có giấy phép xuất bản.

Và quyển "Những dải trắng trên nền đen" đã được NXB Hội Nhà Văn và Nhà sách Đông Tây phát hành năm 2004. Sau đó, bản mềm đã được đưa lên các website văn học tiếng Việt như vnthuquan.net, không rõ là các bạn đó có bản mềm hay chuyển từ bản cứng sang.

Đây là sản phẩm dịch thứ hai của PH được xuất bản, sau truyện "Mê Cung Ảnh".

Quay lại blogger.com

Dạo này blogspot.com không bị chặn nữa, sau một hồi mò mẫm ở các nơi (wordpress, livejournal, multiply), lại quay về đây.

Hy vọng từ giờ blogspot.com sẽ không bị chặn.